deel 1| deel 2

Op deze pagina schrijft Santpoorter Guus Hartendorf elke twee maanden een bloemlezing over de historie van Santpoort. Vele jaren schreef hij voor het weekblad Huis aan Huis. Bedenk bij het lezen dat de huisnummering van sommige straten in de loop der tijd aangepast en straten heringericht zijn. Santpoort-Zuid heette vroeger Santpoort-Station en Santpoort-Noord nog Santpoort-Dorp.

Dorpsplein

SANTPOORT- ‘De winkeliers en ondernemers in het doorgaans rustige Santpoort-Noord zijn in woede ontstoken. Hun toorn betreft het 'Voorontwerp Structuurvisie Velsen', waarin het oude plan van een 'knip' in de Hagelingerweg weer uit de la komt.
De Winkeliers- en Ondernemers Vereniging Santpoort-Noord (WOVS) trekt alle registers open om een totale afsluiting van de doorgaande weg te voorkomen. Ook is de vereniging bang voor veel sluipverkeer in de woonwijk ten westen van de Hagelingerweg.’

Aldus meldt het Huis aan Huis op de voorpagina van 4 november 1993. Drie ondernemers uit het dorp, Ad Maarschalk, Bram Bosch en Joop van Haaster, hebben iets eerder een gesprek met vertegenwoordigers van de gemeente Velsen. Het drietal gaat ervan uit dat er ter hoogte van het Burg. Weertsplantsoen een ‘knip’ komt. Later draaien ook de ondernemers Aad Bol en Henk Hiemstra met de drie mee. Het alternatief is een aanpassing van de grote kruising Hagelingerweg-Hoofdstraat-Broekbergenlaan, het zogenaamde Dorpsplein. De WOVS stelt voor daar de doorgaande weg te versmallen en aan weerszijden van de dan ontstane rijbaan parkeerruimte te maken, het geheel aan te kleden met bomen, lantaarns en banken, zodat er een gezellig dorpscentrum ontstaat. Zo wordt het verkeer geremd en komt er meer parkeergelegenheid, hetgeen klanten en ondernemers ten goede komt.

De actie heeft resultaat. Op 26 februari 1998 geeft wethouder Westendorp het startsein voor het werk. Hij onthult het bord dat aangeeft dat de werkzaamheden naderen. Bij die gelegenheid oppert een der aanwezigen om het plein een officiële naam te geven: Dorpsplein. Daarmee komt het idee van de initiatiefnemers, die een plein met een dorps karakter willen hebben, goed tot zijn recht en bovendien is het historisch verantwoord, want ooit was het plein gewoon onderdeel van de toenmalige Dorpsstraat die in 1929 werd omgedoopt tot Hoofdstraat. Er is trouwens ook al een Dorpsfeest, een Dorpshuis en een dorpsklok.
De wethouder komt op 25 november 1998 opnieuw naar het dorp, dit keer voor de officiële opening van het Dorpsplein. Hij doet dat met het planten van de 'Harddraversboom', een witbloeiende vruchtloze Paardekastanje. Alle betrokkenen kunnen trots zijn op het resultaat, ontworpen door ing. Marieke Adrichem, en andere gemeenten kunnen jaloers zijn op deze Santpoortse aanpak. Ter gelegenheid van de opening van het plein komt Drukkerij/Uitgeverij Cornegge met een speciale editie van het Huis aan Huis: de Dorpspleinkrant.
In september 2004 wordt het plein al gerenoveerd. De klinkers van de rijbaan in de bocht zijn spekglad geworden en worden vervangen door zwart asfalt. Net vóór het Santhappen, een activiteit van de WOVS, is het Dorpsplein weer hersteld.
Maar vroeger was het wel anders op en rond de Hoofdstraat.

Vereeniging “Santpoorts’s Bloei” (S.B.)

Op 6 Mei 1930 wordt in De Weyman “Santpoort’s Bloei” opgericht, waarvan A. Th. Tadey voorzitter wordt. Een van de doelen is de verbetering van de bestaande toestand in Santpoort- Dorp en –Station.
Vier jaar later meldt Huis aan Huis (HaH): ‘dat het bestuur van de Vereeniging 'Santpoort's Bloei' wordt gevormd door de heren J.Th.N. van Beem, Voorzitter; W. van den Ban, 1e Secretaris; L.C.J. Budde, 1e Penningmeester; D. Verbeek, Vise Voorzitter; G. Bremerkamp Jr., 2e Secretaris; J.H. Visee, 2e Penningmeester (tevens goederen commissaris); L.H. Rings, A.A. Cornegge en R. Wildschut Jr., Commissarissen. Eere-Voorzitter is Mr. C.H. Guépin van huize Spaarnberg.’
S.B. telt dan 425 leden en vijf donateurs. Eens per maand worden besluiten en mededelingen via het HaH bekendgemaakt. Dat gaat bijvoorbeeld over de 'wegencommissie', over dagtochten, over contact met de gemeente of het vreemdelingenverkeer. S.B. heeft ook een pensionbureau.

In de jaren dertig stelt S.B. alles in het werk om in de beide Santpoorten een telefooncel en postzegelautomaat te krijgen. Dat duurt jaren en zelfs de ministers van Binnenlandse en Economische Zaken worden ingeschakeld, alsmede de Hoofddirectie van de PTT. SB stelt voor een cel te plaatsen in het plantsoentje aan de Terrasweg en één tegenover het station van de Nederlandse Spoorwegen. Uiteindelijk worden op 10 augustus 1934 de cellen operationeel. In mei en juni 1937 komen de postzegelautomaten in Station bij het station en in Dorp aan de gevel van Garage Maarschalk.
De wegencommissie van S.B. doet zeer nuttig werk: het is 1934. Na aandringen van S.B. wordt de Hoofdstraat verbeterd. Uit de krant: ‘De thans bijna gereed gekomen verbetering van Santpoort's winkelstraat, stemt tot voldoening. Al blijven hier enkele kleine wenschen onvervuld, toch moet een eere saluut worden gebracht aan hen, welke hun werkkracht gaven om dit tot stand te brengen. De Bloemendaalschestraatweg werd op ons verzoek eenige malen hersteld. Het voetpad aan de Wüstelaan werd voor den wandelaar van de boven het wegdek uitstekende cifons bevrijd. Vijf, op kosten van de 'Santpoort's Bloei' gemaakte zitbanken werden intusschen op verschillende punten geplaatst.’

Het is maar een greep uit de onderwerpen die nog vele malen de krant zouden halen. De vereniging is voor de beide dorpen erg actief. In 1935 overlijdt de ere-voorzitter. Het bestuur benadert Herbert Cremer, die op Duin en Kruidberg woont. Kennelijk wijst deze ras-bestuurder het verzoek eerst af.
Op 4 December 1936 meldt S.B.: ‘Een aangename verrassing was het voor ons te vernemen, dat de Heer Herbert Cremer bij nadere overweging op diens vroeger genomen besluit terug gekomen was en alsnog bereid was het eerevoorzitterschap van onze vereeniging te aanvaarden. Wij zijn den Heer Cremer voor diens besluit zeer erkentelijk en zijn er van overtuigd, dat de samenwerking tusschen den nieuwen functionaris en ons bestuur in elk opzicht vruchtdragend zal zijn.’
Gezien hun maatschappelijke positie hebben de ere-voorzitters veel invloed, ten gunste van de vereniging.

lees het vervolg...(deel 2)